De banken zijn in rap tempo aan het veranderen. Zo zijn er grote reorganisaties gaande. Ontslagrondes volgen elkaar op. Veel banken hebben aangegeven “back to basic” te willen gaan. Met kleine (soms onbemande) kantoren willen zij weer terug naar de kern, het regelen en onderhouden van geldzaken. Sparen en bankieren doet Nederland namelijk massaal online. Ruim 86 procent van de Nederlanders bankiert digitaal. De digitalisering van onze samenleving zorgt ook nog voor een ander groot gevaar voor de banken, namelijk de opkomst van blockchain. In dit artikel vertellen wij u onder andere over de Europese Centrale Bank, de veranderingen in de bankensector en wat blockchain precies is en waar het toe in staat is.

 Dat er iets gaande is in de “bankenwereld” zal u niet ontgaan zijn. Het lijkt wel of de banken met z’n alle een spel spelen over wie hun rente het laagst kan zetten. De gemiddelde spaarrente bedraagt rond de 0,5%. Dit terwijl de grootste en bekendste banken van Nederland u een spaarrente aanbieden van 0,3%. Sinds 2012 zijn de spaarrentes aan het dalen. Maar hoe komt dit en wie bepaalt de rentestanden en dergelijke?

Hoe werken banken

Om te beginnen willen wij u graag uitleggen hoe banken werken. Banken vervullen een belangrijke rol binnen onze economie. Naast dat zij investeren in diverse projecten lenen zij ook geld uit. Dit doen zij onder andere in de vorm van hypotheken en kredieten. Om te kunnen investeren of geld uit te lenen hebben zij geld nodig. Zij gebruiken hier het geld van spaarders voor. De banken betalen hier een vergoeding voor, dit is de rente. Daarnaast kunnen banken ook geld bij elkaar lenen, is dit het geval dan heet de rente de Euribor. Banken kunnen ook geld lenen bij de Europese Centrale Bank, die rente heet ECB-rente. De ECB-rente heeft invloed op de spaarrente. Bij een lage ECB-rente is de spaarrente ook laag. Banken lenen hun geld dan bij de Europese Centrale Bank en hebben daarom minder behoefte aan spaargeld. Staat de ECB-rente hoog, dan staat de spaarrente ook hoog.

De lage rentestand van dit moment is bedoelt om de economie aan te zwengelen. Hoe werkt dit? Het is de bedoeling dat mensen hun geld uit gaan geven. De extreem lage spaarrente moet voorkomen dat mensen hun geld op een spaarrekening zetten. Met andere woorden, om er voor te zorgen dat we als consument meer geld uit gaan geven. Maar wat doet de Europese Centrale Bank nu precies?

Europese Centrale Bank (ECB)

De Europese Centrale Bank heeft als voornaamste taak om de prijsstabiliteit in de eurozone te behouden. De ECB-rente is een van de instrumenten die de ECB kan kiezen om in te zetten. Staat de  ECB-rente laag dan werkt dit stimulerend voor de economie. Dit omdat banken dan goedkoop aan geld kunnen komen om te investeren. Gevolg is dat de rente naar beneden gaat. Staat de ECB-rente hoog dan moeten banken meer betalen om geld te kunnen lenen. Dat is een rem voor de economie. Verder probeert de ECB de inflatie in de EU rond de twee procent te houden en ook hierbij kan het verhogen of verlagen van de ECB-rente een instrument zijn om de economie een bepaalde impuls te geven.

Waar is de Europese bank de laatste tijd mee bezig? U heeft vast wel gehoord over het opkoopprogramma van obligaties. Een obligatie is een schuldbewijs dat u van een onderneming, overheid of instelling krijgt. Heineken, Shell en KLM zijn voorbeelden van bedrijven die obligaties uitgeven. Een overheid kan dus ook een obligatie uitgeven. De Europese Centrale Bank is begonnen om deze staatsobligaties op te kopen. Afgelopen zomer hebben ze de bedrijfsobligaties aan het opkoopprogramma toegevoegd.

Volgens de Europese Centrale Bank draagt het opkopen van leningen uit de markt bij aan een ruimere kredietverlening aan bedrijven en consumenten. Dit moet gaan zorgen voor meer economische groei en inflatie. Het risico van het beleid van de ECB is dat het de rente kunstmatig laag houdt en de prijzen van financiële activa verder opgedreven worden.

Inflatie en deflatie

Inflatie is een stijging van het algemeen prijsniveau. Is er sprake van inflatie dan neemt de reële waarde van het geld af, met dezelfde hoeveelheid geld kan minder worden gekocht. Inflatie kan werken aan de vraagkant, dan heet het bestedingsinflatie. Inflatie kan ook werken aan de aanbodkant, dan het kosteninflatie. Is er sprake van inflatie dan koopt u met 1 euro niet een heel brood maar slechts een half brood. Voor spaarders en schuldeisers is inflatie nadelig. Het geld dat gespaard is of een schuld die geïncasseerd wordt is minder waard.

Het algemene prijsniveau kan ook dalen, dan is er sprake van deflatie. Het geld is dan meer waard. Met 1 euro koopt u dan niet 1 brood maar 1,5 brood. Net als bij inflatie kan er onderscheid gemaakt worden tussen bestedingsdeflatie (vraagkant) en kostendeflatie (aanbodkant). Gevolg van bestedingsdeflatie is dat bijvoorbeeld voorgenomen bestedingen worden uitgesteld. Men verwacht namelijk dat op termijn producten goedkoper aan te kunnen schaffen. Sparen is echter wel aantrekkelijk bij deflatie omdat de waarde van geld dan stijgt. Deze stijging zorgt er ook voor dat geld lenen niet aantrekkelijk is. Gevolg van sparen en het niet lenen van geld is dat bestedingen niet gedaan worden. De bestedingen zakken verder in en dit remt de uitgaven en de groei van de economie.

Blockchain

Blockchain kunt u zien als een versleuteltechniek. Het is een openbaar, digitaal en decentraal grootboek. Blockchain heeft de potentie om de financiële industrie op zijn kop te zetten. Banken worden door de ontwikkelingen in blockchain voor een groot deel van het financiële verkeer overbodig. De toepassingen die mogelijk worden gemaakt door blockchain groeit. Het lenen van geld bijvoorbeeld, dat kan straks gewoon via een online site, zoals spullen die verkocht worden via marktplaats. Het afgelopen decennia is marktplaats uitgegroeid tot de nummer 1 koopjessite van Nederland. Spullen kopen en verkopen via marktplaats is niet meer dan logisch geworden. Blockchain zal ook precies op deze manier uitgroeien tot een betrouwbaar en efficiënte manier van leven. Doordat banken buitenspel kunnen worden gezet is het voor banken belangrijk mee te gaan in deze opkomende en veranderende levensstijl. Doen banken dit niet, dan kunnen ze hard geraakt worden.

Kijk bijvoorbeeld eens naar jongeren en hoe zij omgaan met hun mobieltje. Bankieren wordt voor een groot gedeelte mobiel gedaan. Deze generatie komt met ideeën, mogelijkheden en oplossingen die een heleboel handelingen efficiënter maken. Daar hoort ook een goedkoper en meer betrouwbaarder alternatief bij voor de traditionele bank. Banken blijven een rol vervullen, maar wel met een beperking van de producten die zij aanbieden. Dat verklaart de inkrimping van de laatste tijd. De afgelopen jaren hebben deze inkrimpingen geleid tot duizenden ontslagen in de financiële sector.

U kunt zich voorstellen dat de ontwikkelingen op het gebied van blockchain en de aanpassingen van de spaarrentes de huidige stand van zaken in de bankenwereld kan verklaren.

Volgende week willen wij u meer vertellen over de ontwikkelingen met betrekking tot blockchain. Wat de nieuwste berichten zijn en hoe u daar als consument of als ondernemer uw voordeel uit kunt halen.

Tot volgende week!